Các lễ hội Ninh Bình mang đậm bản sắc văn hóa truyền thống của người Việt, thể hiện qua các nghi lễ tín ngưỡng, các trò chơi dân gian và các hoạt động văn hóa đặc sắc. Mỗi lễ hội lại mang một ý nghĩa riêng, gắn liền với lịch sử, truyền thống và tín ngưỡng của người dân địa phương. Hãy xem bài viết sau để khám phá những lễ hội đặc sắc nhất ở Ninh Bình nhé!

Lễ hội cố đô Hoa Lư

Lễ hội Cố đô Hoa Lư là một trong những lễ hội truyền thống đặc sắc nhất của tỉnh Ninh Bình. Diễn ra vào các ngày 6, 7, 8 tháng 3 âm lịch hàng năm, lễ hội này thu hút đông đảo du khách thập phương bởi không khí náo nhiệt, sôi động và những giá trị văn hóa lịch sử độc đáo. Không gian lễ hội bao gồm các di tích lịch sử khác như chùa Nhất Trụ, đền bà Chúa Phất Kim, động Am Tiên, chùa động Thiên Tôn, Xuyên Thủy động…

Lễ hội Cố đô Hoa Lư ra đời nhằm tưởng nhớ công lao to lớn của hai vị vua Đinh – Lê trong việc thống nhất đất nước và lập nên triều đại mới. Đồng thời, đây cũng là dịp để người dân địa phương bày tỏ lòng biết ơn đối với các bậc tiền bối khai quốc công thần của hai triều đại. Lễ hội diễn ra với nhiều nghi lễ trang trọng và các hoạt động văn hóa đặc sắc như Lễ mộc dục, Lễ rước nước, Lễ rước lửa, Lễ dâng hương, Tập trận cờ lau, Rước tượng bà Thái Hậu,…

Lễ hội chùa Bái Đính

Lễ hội Chùa Bái Đính diễn ra từ chiều mùng 1 Tết, chính thức khai mạc vào ngày mùng 6 Tết và kéo dài đến hết tháng 3 Âm lịch. Lễ hội này là sự kiện đánh dấu khởi đầu cho mùa hành hương về vùng đất cố đô Hoa Lư, Ninh Bình. Lễ hội diễn ra tại quần thể chùa Bái Đính, nơi được UNESCO công nhận là di sản thế giới hỗn hợp đầu tiên của Đông Nam Á. 

Lễ hội Chùa Bái Đính chính thức khởi động với nghi thức rước kiệu long trọng, đưa bài vị thờ Thần Cao Sơn, Đức Thánh Nguyễn và Bà Chúa Thượng Ngàn từ khu chùa cổ sang khu chùa mới, đánh dấu sự bắt đầu cho phần hội sôi động. Phần hội chùa Bái Đính là bức tranh văn hóa đa sắc màu, nơi du khách được hòa mình vào không khí náo nhiệt, sôi động với các hoạt động đặc sắc.

Lễ hội Đức Thánh Minh Đại Vương

Cứ vào ngày 18 tháng 3 âm lịch hằng năm, không khí tại đền lại trở nên náo nhiệt, sôi động bởi Lễ hội Đức thánh Quý Minh Đại Vương. Theo truyền thuyết dân gian, Đức thánh Quý Minh Đại Vương là một trong ba vị anh em – ba vị tướng đã được phong thánh, người có công trấn ải Sơn Nam, bảo vệ đất nước thời vua Hùng Duệ Vương. 

Lễ hội Đức thánh Quý Minh Đại Vương không chỉ là dịp để người dân địa phương tưởng nhớ công lao to lớn của Đức thánh mà còn là nơi diễn ra nhiều hoạt động văn hóa đặc sắc như rước kiệu, tế lễ, thi đấu các môn thể thao truyền thống, biểu diễn văn nghệ… Đây là dịp để du khách tìm hiểu về lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng của người dân Ninh Bình, đồng thời hòa mình vào không khí náo nhiệt, sôi động của lễ hội.

Lễ hội đền Đức Thánh Nguyễn

Lễ hội đền Thánh Nguyễn diễn ra từ ngày mùng 8 đến mùng 10 tháng 3 âm lịch tại đền Thánh Nguyễn, xã Gia Viễn, huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình. Lễ hội gắn liền với truyền thuyết về cuộc đời và sự nghiệp của Đức Thánh Nguyễn Minh Không. Theo truyền thuyết, ông là vị cao tăng đứng đầu của triều đại nhà Lý, người đầu tiên áp dụng phương pháp chữa bệnh bằng thuốc Nam và châm cứu, được nhân dân tôn kính là thầy thuốc tài ba.

Lễ hội đền Thánh Nguyễn gồm hai phần: lễ và hội. Trong đó, phần lễ có lễ mở cửa đền, lễ mộc dục, lễ rước bách thần, lễ cáo yết, tế yên vị, dâng hương, lễ tạ và rước nước. Phần hội tổ chức nhiều trò chơi dân gian, trưng bày triển lãm ảnh, hoạt động văn hóa, thể thao,…

Lễ hội đền Nguyễn Công Trứ

Lễ hội đền Nguyễn Công Trứ được xem là lễ hội lớn nhất của cư dân huyện ven biển Kim Sơn, nhằm ghi nhớ công ơn và tưởng niệm ngày mất của doanh điền Nguyễn Công Trứ. Đây là người có công khai hoang lấn biển lập ra huyện Kim Sơn (núi vàng) của Ninh Bình và Tiền Hải (biển bạc) của Thái Bình.

Lễ hội đền Nguyễn Công Trứ diễn ra trong 3 ngày với hai phần chính là lễ và hội. Phần lễ sẽ bao gồm hoạt động dâng hương tại đền thờ Nguyễn Công Trứ. Phần hội sẽ có hoạt động đua thuyền trên nhánh sông Vạc và thi hát ca trù.

Lễ hội Kỳ Phúc đình Cam Giá

Hằng năm, vào ngày 12 tháng 10 âm lịch, tại Đình Cam Giá, xã Ninh Khánh, thành phố Ninh Bình, tỉnh Ninh Bình sẽ diễn ra Lễ hội Kỳ Phúc. Nơi đây lưu giữ nhiều hiện vật quý giá như 6 đạo sắc phong của các triều đại, những bức tượng cổ, cùng nhiều đồ thờ tự khác.

Trong đó, hội thi xôi đâm là một trong những nét đặc sắc nhất của Lễ hội Kỳ Phúc, thu hút sự quan tâm của đông đảo người dân địa phương và du khách. Sau khi các phố dâng lễ xong, Ban tổ chức tiến hành chấm điểm lễ vật xôi đâm dựa trên các tiêu chí như độ dẻo, độ thơm, độ mịn, cách trình bày… Xôi, thịt sau khi dâng lễ thánh được chia đều cho tất cả các hộ gia đình trong phố vì họ tin rằng lộc thánh sẽ mang lại may mắn cho gia đình họ trong năm mới.

Lễ hội đền La

Lễ hội đền La diễn ra hằng năm tại thôn La Phù, xã Yên Thành, huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình. Đây là một lễ hội có từ lâu đời, được tổ chức vào ngày 13 đến 15 tháng Giêng âm lịch nhằm tưởng nhớ hai vị vua thời hậu Trần là Giản Định Đế và Trùng Quang Đế. Lễ hội không chỉ thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” mà còn là dịp để người dân địa phương giao lưu, gắn kết và gìn giữ bản sắc văn hóa của quê hương.

Phần lễ của lễ hội đền La bao gồm lễ rước đi vòng quanh đền, lễ dâng hương và đọc văn tế diễn ra trong không khí trang nghiêm. Phần hội của Lễ hội đền La thì sôi động và náo nhiệt. Trong đó, tục lệ dâng “xôi Vựng” là điểm nhấn đặc biệt của Lễ hội Đền La. Sự tỉ mỉ trong cách nấu xôi Vựng thể hiện lòng thành kính của người dân đối với các vị vua và mong muốn cầu mong cho một năm mới an khang thịnh vượng.

Lễ hội đền Thái Vi

Lễ hội đền Thái Vi được tổ chức vào ngày 14 và 15 tháng 3 âm lịch hàng năm tại đền Thái Vi, xã Ninh Hải, huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình. Đây là dịp để người dân tưởng nhớ công lao to lớn của các vua Trần, đặc biệt là vua Trần Thái Tông – người có công chiêu dân, lập ấp, xây nên Hành cung Vũ Lâm.

Lễ hội Đền Thái Vi là lễ hội lớn nhất trong năm của nhân dân Ninh Hải. Sáng 15/3 âm lịch là ngày chính hội, diễn ra nhiều nghi thức quan trọng như rước kiệu, tế lễ, dâng cúng lễ vật. Ngoài ra, phần hội diễn ra sôi nổi, náo nhiệt với các trò chơi dân gian truyền thống như múa lân, múa rồng, đánh cờ người, đấu vật, bơi thuyền, kéo co,…

Lễ hội đền Địch Lộng

Không chỉ nổi tiếng với phong cảnh hữu tình và kiến trúc độc đáo, chùa Địch Lộng còn thu hút du khách bởi Lễ hội truyền thống diễn ra vào ngày mùng 6 và mùng 7 tháng 3 âm lịch hàng năm. Đây là dịp để người dân địa phương bày tỏ lòng thành kính với Phật Pháp và cầu mong những điều tốt lành cho bản thân và gia đình.

Trong phần lễ, du khách và người dân địa phương sẽ thành tâm dâng hương, cầu nguyện cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa. Phần hội của lễ đền Địch Lộng tổ chức nhiều trò chơi dân gian như múa lân, múa rồng, cờ tướng, thi viết chữ… Sự sôi nổi và náo nhiệt của các trò chơi đã góp phần tạo nên bầu không khí vui tươi, rộn ràng khi tham gia lễ hội.

Lễ hội Báo bản Nộn Khê

Lễ hội Báo bản làng Nộn Khê (xã Yên Từ, huyện Yên Mô) được tổ chức hàng năm vào ngày 13 và 14 tháng Giêng âm lịch. Lễ hội là dịp để con em làng Nộn Khê, dù xa hay gần, đều trở về quê hương để cùng nhau tưởng nhớ các vị tiền nhân có công lập làng và tri ân những người anh hùng ưu tú đã hy sinh vì Tổ quốc.

Lễ hội Báo bản làng Nộn Khê nổi bật với những nét sinh hoạt văn hóa độc đáo. Đây là dịp để người dân trong làng trình diễn các bài thơ ca do chính tay họ sáng tác.

Bài viết trên đây đã giới thiệu đến bạn 10 lễ hội Ninh Bình đặc sắc nhất. Mỗi lễ hội đều mang đậm bản sắc riêng, góp phần tạo nên sức hấp dẫn du lịch độc đáo cho Ninh Bình. Do đó, bạn hãy đến Ninh Bình để được trải nghiệm những lễ hội đặc sắc này và khám phá những nét đẹp văn hóa độc đáo của vùng đất cố đô Hoa Lư nhé!